Organizacja pokoju chorego: jak ustawić łóżko, by zyskać dostęp i chronić plecy

Opieka nad leżącym bliskim to ciężka praca fizyczna, która w pierwszej kolejności uderza w Twój kręgosłup. Ciągłe schylanie się, niewygodne pozycje podczas mycia czy zmiany pieluchomajtek potrafią szybko doprowadzić do przeciążenia, a nawet poważnych kontuzji.

Często powodem nie jest waga samego chorego, ale zła organizacja przestrzeni i brak miejsca na prawidłowy ruch. W tyk kontekście bardzo pomocna jest technika dźwigni, by nie obciążać swoich mięśni, a korzystać z zasad fizyki do przenoszenia chorego.

Z tego poradnika dowiesz się, jak ustawić łóżko oraz zaaranżować pokój, aby codzienne czynności były prostsze.

Dzięki odpowiedniemu układowi skrócisz czas pielęgnacji, zyskasz swobodny dostęp do pacjenta i oszczędzisz swoje siły na to, co najważniejsze.

Co znajdziesz w tym poradniku

• Dowiesz się, dlaczego łóżko pod ścianą to najgorszy z możliwych wyborów,
• poznasz zasadę dostępu z trzech stron,
• sprawdzisz, jak wysokość materaca wpływa na Twoją postawę,
• otrzymasz instrukcję krok po kroku, jak przygotować bezpieczne otoczenie,
• zobaczysz, jakie sprzęty pomogą Ci zredukować wysiłek fizyczny.

Złota zasada opieki: dostęp z trzech stron

Robimy tak naturalnie, by oszczędzić miejsce, jednak w realiach opieki domowej to pułapka. Mycie, zmiana pościeli czy obracanie chorego wymagają przestrzeni z obu stron.

Gdy łóżko stoi pod ścianą, zmuszasz się do nienaturalnego wyciągania rąk i pochylania pleców, co drastycznie obciąża odcinek lędźwiowy. Zawsze dąż do tego, by zagłówek dotykał ściany, a oba dłuższe boki i tył łóżka (w nogach) pozostawały całkowicie wolne.

To nie tylko ułatwi Ci dostęp, ale przede wszystkim pozwoli wygodnie korzystać z dźwigni i odchylania podopiecznego na różne strony, bez przeciążania się.

Regulacja wysokości: oszczędzaj swoje plecy

Osoby z wyższym budżetem domowym mogą pozwolić sobie na profesjonalne łóżko rehabilitacyjne. Rekomendujemy zaopatrzyć się już nawet w proste modele łóżka z regulacją wysokości.

Dzięki temu pracujesz z wyprostowanymi plecami.

Po zakończeniu opieki, szczególnie jeśli pacjent próbuje siadać lub istnieje ryzyko upadku, opuść łóżko najniżej jak to możliwe.

Przestrzeń wokół łóżka: usuń przeszkody

Twój ruch musi być płynny. Pamiętaj, że z czasem możesz potrzebować dodatkowego sprzętu, na przykład podnośnika czy wózka inwalidzkiego.

• Zwiń i wynieś z pokoju wszystkie dywany i chodniczki (to także zmniejsza ilość kurzu w pomieszczeniu),
• upewnij się, że na podłodze nie leżą przedmioty, o które możesz się potknąć,
• pozostaw minimum 90 centymetrów wolnej przestrzeni po obu stronach łóżka,
• ustaw szafkę nocną tak, by chory miał do niej swobodny dostęp, ale żeby nie blokowała Ci drogi. Najlepsza będzie szafka na kółkach - zawsze będzie Ci potrzebna.

Jak fizyka pomaga w opiece: zastosowanie sprzętu pomocniczego

Według badań z zakresu ergonomii pracy pielęgniarskiej, ręczne podnoszenie i przesuwanie pacjenta powinno być ograniczone do minimum.

Zamiast ciągnąć chorego za ramiona, użyj siły poślizgu.

No dobrze, ale jak to konkretnie zrobić? Zobacz filmy poniżej.

Technika obracania z wykorzystaniem dźwigni - film 2 minuty

W tym dwuminutowym materiale eksperci pokazują, jak krok po kroku zgiąć nogę i ułożyć rękę pacjenta przed obrotem. To podstawowa technika z wykorzystaniem pozycji bocznej ustalonej, która oszczędzi Twoje siły, np. podczas zmiany pieluchomajtek czy mycia pleców lub pośladków.

• obejrzyj wideo: https://www.youtube.com/watch?v=Vl8MJ_1fVtU

Obracanie chorych z niedowładem (np. po udarze) - film 3 minuty

Gdy Twój bliski jest po udarze i jedna połowa jego ciała jest wiotka, musisz zachować szczególną ostrożność, by nie uszkodzić np. stawu barkowego. W tym materiale (niecałe 3 minuty) pokazano, na co uważać podczas obracania osoby z niesprawną połową ciała.

• obejrzyj wideo: https://www.youtube.com/watch?v=V8GYl0l7ePs

Najlepsze rozwiązania odciążające opiekuna

• Prześcieradła poślizgowe (maty ślizgowe): to absolutna podstawa. Wykonane ze śliskiego materiału, wsuwa się pod chorego. Zmniejszają tarcie niemal do zera, pozwalając Ci przesunąć pacjenta w górę łóżka lub obrócić na bok przy użyciu minimalnej siły.
• drabinki i uchwyty do łóżka: pozwalają pacjentowi samodzielnie podciągnąć się i zmienić pozycję. Ich używanie mocno zależy od stanu chorego. Jeśli chory ma sprawne ręce, aktywnie pomaga w transferze, co zdejmuje z Ciebie część ciężaru.
• materace zmiennociśnieniowe: to profilaktyka przeciwodleżynowa, która zmniejsza częstotliwość koniecznego, siłowego obracania pacjenta. Dobrej jakości sprzęt wymusza mikroruchy ciała. Skuteczna prewencja to brak ran, a brak ran to mniej skomplikowanej pielęgnacji. Prewencji odleżyn piszemy więcej pod tym linkiem.

Znamy realia polskich domów, gdzie przestrzeni jest mało, a łazienki są wąskie. Wiemy, że czasem wstawienie łóżka na środek pokoju wiąże się z przemeblowaniem całego mieszkania. W naszym sklepie nie tylko sprzedajemy sprzęt, ale dobieramy go tak, by maksymalnie zrekompensować trudne warunki lokalowe. Oferujemy kompaktowe rozwiązania ułatwiające mycie w łóżku oraz akcesoria, które zajmują mało miejsca, a skutecznie ułatwiają Waszą wspólną codzienność.

Dobra praktyka: przygotowanie pokoju krok po kroku

Zastosuj ten prosty schemat, by szybko i bez nerwów dostosować sypialnię:

• Zmierz pokój i wyznacz miejsce na łóżko z dostępem z trzech stron,
• wynieś zbędne meble i zwiń dywany, by zapewnić płaski i gładki przejazd,
• umieść stolik przyłóżkowy z najważniejszymi rzeczami pacjenta po jego dominującej stronie,
• zabezpiecz kable zasilające od łóżka medycznego i lamp, aby nie leżały luzem na ciągach komunikacyjnych,
• zorganizuj blisko łóżka mobilny wózek lub koszyk z najczęściej używanymi środkami (np. opatrunkami, gazikami, rękawiczkami i in.).

Źródła wiedzy

W opracowaniu tego poradnika opieraliśmy się na aktualnej wiedzy dotyczącej ergonomii:

• Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), Ocena ryzyka i bezpieczne przemieszczanie pacjentów w sektorze opieki zdrowotnej. Publikacja wskazująca na konieczność stosowania sprzętu wspomagającego w celu ochrony narządu ruchu opiekunów.
• Wytyczne Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego w zakresie profilaktyki przeciążeń kręgosłupa u personelu medycznego. Badania potwierdzają, że odpowiednia regulacja wysokości i dostęp z wielu stron drastycznie zmniejsza ryzyko urazów lędźwiowych.